1 kwietnia 1944 r. na podstawie rozkazu dowódcy 1 Armii Polskiej w ZSRR pułk został sformowany w miejscowości Baranówka na Ukrainie, w składzie 4 Dywizji Piechoty im. Jana Kilińskiego. 12 Pułku Piechoty brał udział w bojach m.in. na Wale Pomorskim, o Borujsko i Drawsko, forsował kanał Hohenzollernów oraz uczestniczył w zdobywaniu Kołobrzegu. Za ten ostatni został 6 maja 1945 r. wyróżniony nazwą „Kołobrzeski” a za zasługi wykazane w ciężkich bojach z Niemcami otrzymał krzyż srebrny „Virtuti Militari” V klasy. Po działaniach wojennych jednostka krótko stacjonowała w Obornikach Wielkopolskich a następnie w Pleszewie. W maju 1950 roku za sprawą dyslokacji jednostek 4 Dywizji Piechoty Pułk został przeniesiony do miasta Gorzowa Wielkopolskiego, gdzie rozpoczął 48-letni okres służby w koszarach przy ulicy Myśliborskiej.
Dziś co roku byli żołnierze spotykają się pod pomnikiem poległych bohaterów 12 KPP, aby przypominać karty historii, w której 12 Pułk wpisał się dzielnością m.in. w bitwie o Kołobrzeg.
14 marca 2014 r. o godzinie 11:00 dowódca uroczystości złożył meldunek Dowódcy Garnizonu Skwierzyna ppłk Dariuszowi Stróżewskiemu o rozpoczęciu uroczystości, na które przybyły poczty sztandarowe jednostek wojskowych, organizacji kombatanckich oraz szkolnych. Dzięki uprzejmości ppłk Jarosława Szczypiorskiego – dowódcy 5 Kresowego Batalionu Saperów z Krosna Odrzańskiego do macierzystej jednostki na święto pułku powrócił sztandar 12 Kołobrzeskiego Pułku Piechoty, który został nadany przez społeczeństwo Gorzowa 11.05.1958 r. Dzisiejsza uroczystość to również czas przypomnienia tradycji i historii 4 Dywizji Piechoty im. Jana Kilińskiego, pod którą to 12 Pułku podlegał aż do rozformowania jednostki, dlatego też nie zabrakło obecności sztandaru Dywizji.
Podczas przemówienia dowódca Garnizonu Skwierzyna nawiązał do podtrzymywania pamięci o byłych historycznych jednostkach wojskowych oraz przypomniał o tym, że 12 marca minęło 15 lat od wstąpienia Polski do NATO. Z kolei ostatni dowódca 4 Lubuskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Jana Kilińskiego gen. bryg. Zbigniew Szura, podziękował byłym żołnierzom za to, że pamiętają o swojej byłej jednostce i odniósł się do słów Dowódcy Garnizonu Skwierzyna, iż Wojsko Polskie, jako jedna z pierwszych formacji wojskowych w tym 4 LDZ z momentem wejścia do struktur NATO była już gotowa na udział w Pakcie Północno- Atlantyckim. Następnie historię gorzowskiego Pułku przedstawił mjr Marek Żelichowski- były oficer 12 Kołobrzeskiego Pułku Zmechanizowanego przypominając m.in. zasługi, jakie jednostka uzyskała za współpracę ze społeczeństwem. Ważnym punktem okrągłej rocznicy było odsłonięcie dwóch historycznych płyt, które zostały zdemontowane z wojskowego pomnika tuż po rozformowaniu późniejszej 4 Gorzowskiej Brygady zmechanizowanej i ślad po nich zaginął. Płyty odnalazły się przypadkiem w Lubuskim Muzeum Wojskowym w Drzonowie, gdzie od kilkunastu lat wisiały na elewacji budynku muzeum. „Po odnalezieniu płyt pomysł był tylko jeden- trzeba zrobić wszystko, aby płyty powróciły na miejsce gdzie w 1963 i 1995 r. zostały zawieszone. Dyrektor Drzonowskiego muzeum wyraził chęć współpracy a Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków zezwolił na przekazanie płyt z przeznaczeniem powrotu na swoje historyczne miejsce” – opowiada inicjator ściągnięcia płyt do Gorzowa Marcin Kamiński. Dziś płyty zawieszone na pomniku odsłonili chor. Ludwik Fedorowicz- były żołnierz 12 Kołobrzeskiego Pułku Piechoty i mjr Mirosław Pokorski- oficer 4 Gorzowskiej Brygady Zmechanizowanej, który w 1995 r. zaprojektował płytę z okazji 50- tej rocznicy bitwy o Kołobrzeg. Część wojskową uroczystości zakończył apel pamięci w wykonaniu por. Agnieszki Świetlickiej oraz Kompanii Honorowej 35 Skwierzyńskiego Dywizjonu Rakietowego Obrony Powietrznej. Po złożeniu wiązanek kwiatów pod pomnikiem przez przybyłe delegacje dalsza część przeniosła się do byłego budynku sztabu 1 Batalionu Piechoty a dziś Wyższej Szkoły Biznesu. Tu odbył się wykład historyczny, którego prelegentami byli żołnierze Pułku. O działaniach na rzecz gospodarki opowiadał chor. Ludwik Fedorowicz a o Pułku Zmechanizowanym mjr Adam Lubik- były dowódca kompanii czołgów i zaopatrzenia. To właśnie Pułk Zmechanizowany najbardziej utkwił w pamięci mieszkańcom miasta za sprawą swojego uzbrojenia, jakim były początkowo czołgi T-34/85 i późniejsze T-54, T-55 czy T-55AM Merida. Pułk Zmechanizowany istniał, bowiem przez 33 lata zanim został przekształcony w Brygadę.
To co jest dumą dla każdego żołnierza to Szandar, dlatego nie zabrakło kilku słów o historycznym sztandarze 12 Pułku, który staraniem Stowarzyszenia Kilińszczaków w 2012 r. został wypożyczony z Muzeum Wojska Polskiego z Warszawy do Sali Tradycji 4 Lubuskiej Dywizji Zmechanizowanej mieszczącej się w obecnych koszarach 5 Kresowego Batalionu Saperów w Krośnie Odrzańskim. Na wykładzie był również jeden z inicjatorów ściągnięcia sztandaru do Sali Tradycji 4 LDZ mjr Marek Żelichowski, który po rozformowaniu 12 Kołobrzeskiego Pułku Zmechanizowanego został przeniesiony do Sztabu 4 Lubuskiej Dywizji Zmechanizowanej w Krośnie Odrzańskim i to on zabrał głos. Podczas wykładu przypomniano również jak wyglądały zeszłoroczne uroczystości pokazując film z obchodów, które odbyły się 15 marca 2013 r. Na zakończenie części wykładowej pozostawiono to co najciekawsze: pokaz historycznego uzbrojenia zaprezentowanego przez Dział Militariów Muzeum Lubuskiego im. Jana Dekerta z Gorzowa oraz najnowszego, które zaprezentowali żołnierze 1 Batalionu Piechoty Zmotoryzowanej 17 Wielkopolskiej Brygady Zmechanizowanej. Z historycznego można było obejrzeć m.in. PPSZ-e, karabin maszynowy DPM czy Mosina. Uzbrojenie z okresu II wojny Światowej można było zestawić z najnowszymi karabinkami szturmowymi Beryl, moździerzem 80 mm czy automatycznym granatnikiem MK-19.
Święto Pułku to również czas do wyróżnień osób, które w sposób szczególny przyczynili się m.in. propagowaniem historii 12 Pułku. Odznaczeni zostali byli żołnierze Pułku, obecni żołnierze wspierający Związek ale również osoby, które realizują zadania pro obronne przy współpracy z byłą kadrą wojskową. Stąd w grupie wyróżnionych znalazł się dyrektor Zespołu Szkół Ekonomicznych w Gorzowie – Jarosław Kapelarz, który otrzymał medal pamiątkowy bitwy Kołobrzeskiej. To właśnie ta szkoła, mimo iż nie kształci w kierunku mundurowym, współpracuje z wojskiem zapraszając żołnierzy na lekcje w ramach „Edukacji dla Bezpieczeństwa”. Z okazji 70-tej rocznicy wręczono również pamiątkowe ryngrafy, które wręczył Prezes Lubuskiego Zarządu Wojewódzkiego ZŻWP gen. bryg. Zbigniew Szura. Wyróżnionym został również chor. Tomasz Rybarczyk- były żołnierz 12 KPZ i 4 GBZ a Pułku.
Spotkanie zakończyły występy artystyczne. W świat tańca prezentując nowoczesne układy gości wprowadzili tancerze grupy „Mirrage” w składzie: Natalia Wasiak, Roksana Iwanowa, Katarzyna Kolasińska oraz Zuzanna Bobrowicz. Część taneczną uzupełniły dziewczęta z grupy czirliderek „Szczęśliwej Trzynastki” i uczennice klasy 3 c Gimnazjum nr 13 prezentując między występami wiersze patriotyczne. Występy zakończył śpiew Pauliny Walczak i gra na saksofonie Łukasza Kędziołki.
Tekst: kpr. Marcin Kamiński
Foto: st. kpr. Daniel Andalukiewicz, Łukasz Wojtecki, Dagmara Badecka